THIEÊN ĐỊA

      148

Dưới đó là lời giảng Quẻ Thiên Địa Bĩ theo sách "Kinc dịch - Đạo của fan quân tử" của học giả Nguyễn Hiến Lê


*

:::||| Thiên Địa Bĩ (否 pǐ)

Quẻ Thiên Địa Bĩ, đồ hình :::||| còn phát âm là quẻ Bĩ (否 pi3), là quẻ số 12 vào Kinc Dịch.

Bạn đang xem: Thieên địa

* Nội quái là ☷ (::: 坤 kun1) Khôn giỏi Đất (地).

* Ngoại quái là ☰ (||| 乾 qian2) Càn tuyệt Trời (天).

Giải nghĩa: Tắc dã. Gián cách. Bế tắc, không thông, ko tương cảm nhau, xui xẻo, dèm pha, chê bai lẫn nhau, mạnh ai nấy theo ý riêng biệt. Thượng hạ tiếm loạn chi tượng: trên dưới luộm thuộm.

Trong vũ trụ không có gì là thông hoài được, hết thông thì tới bế tắc, cùng, cho nên vì thế sau quẻ Thái tới quẻ Bĩ.

Thoán tử.

否之匪人, 不利君子貞, 大往小來.

Bĩ bỏ ra phỉ nhân, bất lợi quân tử trinch, đại vãng tiểu lai.

Dịch: Bĩ ko phải đạo người (phi nhân nghĩa nhỏng phi nhân đạo), vì nó không lợi cho đạo chính của quân tử (Tượng của nó là) cái lớn (dương ) đi mà cái nhỏ (âm) lại.

Giảng: Bĩ trái với Thái. Thái thì dương ở dưới thăng lên, giao với âm ở trên giáng xuống; bĩ thì dương ở bên trên đi lên, âm ở dưới đi xuống ko giao nhau. Âm dương ko giao nhau thì bế tắc, ở đạo người nlỗi vậy mà ở vạn vật cũng như vậy. Thời đó không lợi với đạo chính của quân tử, vì dương đi nghĩa là đạo của người quân tử tiêu lần, mà âm lại nghĩa là đạo của tiểu nhân lớn lên.

Đại tượng truyện – Khuyên: gặp thời bĩ thì người quân tử yêu cầu thu cái đức của mình lại (đừng hành động gì cả, riêng rẽ giữ các đức của mình) để kiêng tai nạn, đừng màng chút lợi danh nào cả. (Quân tử dĩ kiệm đức tị nạn, bất khả vinh dĩ lộc). Nghĩa là đề nghị ở ẩn.

Gặp thời Truân, thời khó khăn uống, gian nan, người quân tử buộc phải tập hợp nhau lại mà hành động; còn thời đã bĩ, đã bế tắc cùng cực rồi thì hành động chỉ vô ích, cốt giữ cái đức và cái thân mình thôi.

Hào từ.

1. 初六: 拔茅茹, 以其彙, 貞吉亨.

Sơ lục: Bạt mao nhự, dĩ kỳ vị, trinch cát hanh hao.

Dịch: Hào 1 âm: Nhổ rễ cỏ mao mà được cả đám, hễ chính thì xuất xắc mà khô giòn thông.

Giảng: Hào này rất kiểu như hào 1 quẻ Thái: cũng “bạt mao dĩ kỳ vị” vì quẻ Thái hào 1 cặp với hai hào bên trên, quẻ này cũng vậy, cũng có đồng chí, làm việc dễ có kết quả; chỉ khác quẻ thái hào 1 là dương, quân tử, quẻ này hào 1 là âm, tiểu nhân; cho nên vì vậy quẻ Thái khuyên ổn cứ tiến lên (chính) sẽ tốt; còn quẻ này thì khuyên ổn phải “trinh” chính đáng (trinch – sự so sánh ở nhị chữ chính <正> và trinh <貞> thì sẽ tuyệt và khô nóng thông.

Hào 1 quẻ Bĩ là tiểu nhân nhưng mới bcầu đầu, cái ác chưa hiện rõ, lại ứng hợp với hào 4 ở trên là quân tử, vì thế còn tiếp hy vọng cải hóa được. Ðại tượng truyện bảo: nếu để trọng tâm giúp nmong (chí tại quân – quân là vua, là quốc gia) nhỏng hào 4 thì sẽ tốt. Nhỏng vậy là có ý khuyên tiểu nhân đề xuất đứng vào phe quân tử .

2. 六二: 包承, 小人吉;大人否, 亨.

Lục nhị: Bào thừa, tiểu nhân cát; đại nhân bĩ, khô cứng.

Xem thêm: Huawei Nova 5 Pro : User Reviews, Huawei Nova 5 Pro

Dịch: Hào 2, âm: Tiểu nhân chịu đựng và vâng thuận người quân tử thì tốt: đại nhân (có đức lớn) đề xuất giữ tư cách vào chình họa bế tắc (khốn cùng) thì hanh khô thông.

Giảng: Hào này mặc dù là tiểu nhân, cơ mà đắc trung đắc chính, bình thường xung quanh là tiểu nhân cả, mà ứng hợp với hào 5 quân tử ở bên trên, vì vậy hào từ khulặng nó đề nghị vâng thuận quân tử thì tuyệt. Còn kẻ đại nhân được bọn tiểu nhân vâng thuận – vì chúng muốn sở hữu danh – thì cũng đừng theo chúng, cứ giữ khí tiết của mình vào thời khốn cùng, nhỏng vậy sẽ hanh hao thông.

3. 六三: 包羞.

Lục tam: Bao tu .

Dịch: Hào 3, âm: Chứa chất sự gian tà, xấu hổ.

Giảng: Hào này, không trung, không chính, là kẻ đứng đầu bọn tiểu nhân (vì ở bên trên cùng nội quái khôn), vì thế rất xấu, đáng ghét.

4. 九四:有命, 无咎.疇離祉.

Cửu tứ: Hữu mệnh, vô cữu. Trù li chỉ.

Dịch: Hào 4 dương : có mệnh trời (tức như thời vận đã tới) thì ko lỗi mà bạn của mình cũng nhờ cậy mình mà được hưởng phúc.

Giảng: Hào này ở quá nửa quẻ Bĩ, có mòi sắp hết bĩ rồi, cho nên nói là thời vận đã tới; nó là dương ở trong ngọai quái Càn, chính là người quân tử thực hiện được chí của mình. Bạn của nó, tức hai hào 5, 6 cùng là dương cả - cũng sẽ được hưởng phúc.

5. 九五: 休否, 大 人吉.其亡, 其亡, 繫于苞桑.

Cửu ngũ: Hưu bĩ, đại nhân cát.

Kỳ vong, kỳ vong, hệ vu bao tang.

Dịch: Hào 5, dương : làm mang lại hết bĩ, đó là đạo tuyệt của bậc đại nhân (mặc dù, phải biết lo). Có thể mất đấy, (đừng quên điều đó thì mới vững như buộc vào một cụm dâu (dây dâu nhiều rễ, thấm sâu dưới đất, rất khó nhổ).

Giảng: Hào này có đức dương cương trung chính, lại ở vào ngôi chí tôn, vào thời Bĩ sắp hết, do đó lời đoán là tôt. Những vẫn phải thận trọng, đừng sai sót.

Theo Hệ từ hạ cmùi hương V thì Khổng tử phát âm tới hào này, bàn thêm rằng: “Người quân tử Lúc lặng ổn thì không nên quên rằng sẽ có thể nguy; Khi vững thì luôn nhớ rằng có thể mất, Khi trị thì luôn luôn nhớ rằng sẽ có thể loạn. Nhờ vậy mà thân an nmong nhà giữ vững được.”

6. 上九: 傾否, 先否, 後喜.

Thượng cửu: Khuynh bĩ, tiên bĩ, hậu hĩ.

Dịch: Hào bên trên cùng, dương: đánh đổ được cái bĩ, trcầu còn bĩ, sau thì mừng.

Giảng: Đây là thời cuối cùng của Bĩ mà bĩ cực thì thái lai; người quân tử có tài sẽ dắt cả người mua bè (trỏ hào 4 và 5) mà đánh đổ dược bĩ. Nhưng mới đầu còn phải lo lắng (tiên bĩ) sau mới mừng là bước đi được chình họa Thái rồi.

Chúng ta để ý: Quẻ Thái, mới đến hào 3, còn thịnh cực mà Dịch đã khuim phải giữ được chính đáng vào cảnh gian khổ (gian trinh); còn quẻ Bĩ, Lúc mới tới hào 4, mới có mòi sắp hết bĩ mà Dịch đã khuyên là thời đã tới, người quân tử đề nghị thực hiện chí của mình đi. Nghĩa là luôn luôn phải sẵn sàng để nắm ngay mang cơ hội.

F8bet | tăng like fanpage | 68 game bài | new88 | game bài đổi thưởng